Геосәяси вакыйгалар суднолар сәнәгатен боза; кайбер авиакомпанияләр Кызыл диңгез юлларына күз сала
Көтелмәгән борылышта берничә судно йөртү компаниясе Кызыл диңгез юлы буйлап хезмәтләрне торгызырга тырыша, бу төбәктәге геосәяси куркынычларның артуына җавап итеп үзгәреш билгесе. Күп кенә тышкы сәүдә предприятиеләре COVID-19 пандемиясе тудырган кыенлыклардан сабак алдылар, куркынычларны киметү өчен хеджирлау кебек финанс коралларын кулландылар.
22 декабрьдә Йөк индексы (Евро маршруты) фьючерсларының төп контракты, EC2404, бишенче сәүдә көне рәттән көнлек лимитка җитте, 1391,2 пунктта ябылды, бу 14,99% ка арту. Соңгы биш көн эчендә 50% тан артып киткән бу арту көтелмәгән геосәяси вакыйгалар аркасында килеп чыкты, бу спот базарындагы йөк ташу бәяләренең тиз һәм көчле артуына китерде, бу соңрак фьючерс базарына тәэсир итте.
Шул ук көнне базардан соң, Шанхай йөк ташу биржасы 25 декабрьдән башлап, Freight Index (Euro Route) фьючерс контрактлары (EC2404, EC2406, EC2408, EC2410, EC2412) өчен сәүдә комиссияләренә үзгәрешләр кертү турында игълан итте, транзакция комиссияләре транзакция суммасының 0,006% күләмендә, ә көн эчендәге позицияләрне ябу комиссияләре транзакция суммасының 0,012% күләмендә билгеләнде.
Өлкән аналитиклар соңгы вакытта йөк ташу индексы (Евро маршруты) фьючерслары бәяләренең тирбәнешләрен көтелмәгән геосәяси вакыйгаларның спот базары ставкаларының сизелерлек һәм тиз артуына китерә алуы белән бәйлиләр.
Шанхай Шимбә Биржасының соңгы атналык отчетында Кызыл диңгез төбәгендә кораллы һөҗүмнәр куркынычы аркасында Азия-Европа диңгез йөк ташу базарында транспорт чыгымнарының сизелерлек артуы күрсәтелде. Бу Азия-Европа маршрутында эшләүче зур контейнер ташу компанияләренең башка юнәлешләргә күчүләрен игълан итүенә китерде, бу исә йөк ташу ераклыкларының һәм чыгымнарының сизелерлек артуына, шулай ук суднолар әйләнеше нәтиҗәлелегенең кимүенә китерде.
Базарга потенциаль йогынтыны танып, эре йөк ташучылар узган атнада базар бәяләрен сизелерлек күтәрделәр. 22 декабрьдә Шанхайдан Европага һәм Урта диңгез портларына экспорт өчен базар бәяләре бер FEU өчен 1497 доллар һәм бер TEU өчен 2054 доллар тәшкил итте, бу 45,5% һәм 30,9% үсешне күрсәтә.
25 декабрьдә аналитиклар базардагы сизелерлек тотрыксызлыкны яктырткан тикшеренү отчеты белән уртаклаштылар. Алар Кызыл диңгездәге өзеклекләрнең суднолар йөрү юлларына йогынтысын ассызыкладылар, бу исә кыска вакытлы перспективада Азия-Европа маршрутында суднолар йөрү мөмкинлекләренең җитмәве ихтималын тудыра.
Йөк ташу бәяләренең артуын дәвам итүен көтү сәбәпле, Yun Qu Na платформасындагы чыганаклар журналистларга кайбер кораб хуҗалары Кызыл диңгезгә очышларга бронь башлаганнарын хәбәр иттеләр. Бу очышларның очышы декабрь ахырына планлаштырылган, йөк ташу бәяләре икеләтә артачак.
25 декабрьдәге белдерүләрдә бу үзгәрешләрне раслап, "Чәчәк ату сакчылары" инициативасы нигезендә, компанияләрнең Кызыл диңгез аша көнчыгыш-көнбатыш маршруты буенча эшчәнлекне торгызуга әзерләнүе әйтелә. Алар, эксплуатация мөмкинлегенә карап, судноларның беренче партиясен мөмкин кадәр тизрәк үткәрү планнарын төзиләр.
Аналитиклар фикеренчә, бу карар марттан соң сыйдырышлык җитмәү турындагы элеккеге фаразларны үзгәртергә, суднолар җибәрү сыйдырышлыгының яңадан баланслануын тизләтергә мөмкин.
Бу карарның турыдан-туры йогынтысын бәяләгәндә, компанияләр клиентларның фаразлаучанлыгына һәм тәэмин итү чылбырының нәтиҗәлелегенә тугрылыкларын ассызыкладылар. Шулай да, алар хәзерге куркынычсызлык чараларына карамастан, төбәктәге гомуми куркыныч юкка чыгарылмаганлыгын билгеләп үттеләр. Компанияләр, әгәр экипаж әгъзаларының куркынычсызлыгы куркыныч астында калса, хәлне яңадан бәяләячәкләрен һәм маршрутны үзгәртү планнарын башлап җибәрәчәкләрен белдерделәр.
Бу хәбәрдән соң, 25 декабрьдә, барлык Freight Index (Euro Route) фьючерс контрактлары кискен төште, контрактлар 8% тан артыкка төште.
Күп кенә институтлар базарда үсеш кәефенең кимүен күзәттеләр, моны барлык контрактлар буенча ачык кызыксынуның кимүе һәм позицияләрнең сизелерлек кимүе күрсәтә. Югалтулар белән ябылуга карамастан, югары сәүдә күләмнәре базарның шактый аерылуын күрсәтә, бу кыска вакытлы перспективада тенденцияне фаразлауны кыенлаштыра.
Базарда катнашучыларны кисәтү өчен, Шанхай фьючерс биржасы 25 декабрьдә ике белдерү чыгарды, анда Йөк индексы (Евро маршруты) фьючерс контрактлары өчен маржа коэффициентлары һәм бәя чикләре көйләнде. Бу чаралар трейдерларга көтелмәгән вакыйгаларның спот йөк бәяләренә кыска вакытлы йогынтысын саклык белән бәяләргә һәм фьючерс базарларында позицияләрне рациональ контрольдә тотарга кирәклеген искә төшерүне максат итеп куйды.
Кечкенә генә кире кайтудан соң, 26 декабрьдә төп йөк индексы (Евро маршруты) фьючерс контрактлары тотрыкланды һәм 16,99% үсеш белән көнлек чиккә җитте.
Аналитикларның анализы Кызыл диңгездә озату операцияләренең чынбарлыктагы нәтиҗәлелеген, гадәти дәрәҗәләр белән чагыштырганда үтеп китү нәтиҗәлелегенең кимү мөмкинлеген һәм киңәйтелгән иминият чыгымнарының алга таба түбәнрәк агымдагы йөк ташучыларга күчәчәген күзәтү кирәклеген ассызыклый.
25 декабрьгә булган мәгълүматларга караганда, башка бернинди йөк ташучы да Кызыл диңгез маршрутларын яңартмады. Йихайлан мәгълүматлары буенча, 15 декабрьдән бирле Мандеб бугазы аша контейнер суднолары транзиты сизелерлек кимегән, суднолар саны да, аерым тоннаж да сизелерлек кимегән.
Өмет борыны тирәсендәге озынрак маршрутны сайлау, сәяхәт вакытын озайтса да, бушлай, Суэц каналыннан аермалы буларак, ул түләүләр сала. Суэц каналы идарәсе хәбәр итүенчә, 2022 елда канал аша якынча 23 000 судно үткән, бу түләүдән якынча 8 миллиард доллар керем китергән. Бер суднога уртача 347 000 доллар түләү булганда, бу чыгымнар ел саен арта бара.
Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, Суэц каналы Мисыр икътисадына зур өлеш кертә, илнең гомуми икътисади җитештерүенең якынча өчтән бер өлешен тәшкил итә. Каналдагы соңгы өзеклекнең тулы икътисади йогынтысын бәяләр әле кирәк.
Суэц каналы тыгылуының алдагы вакыйгасы глобаль сәүдә һәм тәэмин итү чылбырларының зәгыйфьлеген күрсәтте. Күптән түгел булган корабларга һөҗүмнең йогынтысы алдагы вакыйгага караганда азрак булса да, Суэц каналы һәм Панама каналы кебек мөһим үзәкләр, әгәр алар ватылса да, глобаль сәүдәгә сизелерлек йогынты ясый ала.
Аналитиклар Африканың көньяк очы буйлап корабларның маршрутын үзгәртү бер сәяхәт өчен 1 миллион доллар һәм 7-10 көнлек сәяхәт вакыты өстәмә чыгымнар китерә дип билгеләп үтәләр. Бу халыкара нефть бәяләренең сизелерлек тирбәнешләренә китерде.
Shanghai Securities News хәбәр иткәнчә, Кызыл диңгездәге киеренкелек арткач, халыкара нефть бәяләре кабат күтәрелде. WTI маркалы нефть бәясе якынча 7% ка артып, барреле өчен 73,49 долларга җитте, ә Brent маркалы нефть бәясе дә 22 декабрь ябылу вакытына якынча 7% ка артып, барреле өчен 78,89 долларга җитте, бу икесе дә 5 декабрьдән бирле яңа югары күрсәткечләргә җитте.
Шулай да, октябрь аендагы Израиль-Фәләстин конфликты йогынтысы белән чагыштырганда, нефть бәяләренең хәзерге күтәрелеше базарның рациональлегенең югарырак дәрәҗәсен күрсәтә. Кызыл диңгез блокадасы кайбер нефть танкерлары өчен транспорт чыгымнарын арттырырга мөмкин булса да, ул нефть базарының нигезләренә сизелерлек тәэсир итмәде. Йәмән һәм Израиль нефть җитештерүче зур илләр булмаганлыктан, бу өзеклек Якын Көнчыгышта нефть җитештерүгә тәэсир итәр дип уйламыйм. Моннан тыш, Якын Көнчыгыш нефть экспортының күпчелек өлеше Ормуз бугазына бәйле, шуңа күрә бу судно юлы ачык калганда, глобаль нефть базарының нигезләренә һәм сәүдә үрнәкләренә минималь йогынты ясарга тиеш.
Аналитиклар урта вакытлы перспективадан караганда, хәл хәл ителүгә якынлашканда, киләсе елның беренче кварталында киеренкелекнең йомшаруы тәэмин итү чылбырларына, йөк ташуга һәм товар бәяләренә аннан соңгы йогынтыны әкренләп тынычландырыр дип көтелә дип фаразлыйлар.
Нәтиҗә ясап шуны әйтергә мөмкин: Кызыл диңгездәге геосәяси вакыйгалар суднолар йөртү тармагында үзгәрешләргә китерде, кайбер йөк ташучылар маршрутларны яңадан башлауны күздә тоталар. Бу карар элеккеге базар көтүләрен үзгәртсә дә, глобаль сәүдәгә, тәэмин итү чылбырларына һәм нефть бәяләренә гомуми йогынтысы билгесез булып кала. Аналитиклар сак булырга киңәш итәләр, кыска вакытлы өзеклекләрне акыллы бәяләү һәм фьючерс базарында рациональ катнашу кирәклегенә басым ясыйлар.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 27 декабре